از روزبه تا سلمان محمدی!

صلی الله علیک یا اباعبدالله الحسین(ع)

فلسفه تعدد زوجات پیامبر خدا (درود خدا بر او و خاندان پاکش)
نویسنده : غریب آشنا - ساعت ۱۱:٥۳ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٤ خرداد ۱۳٩٠
 

مدتیست که حسابی، افرادی که علم جنگ با اسلام و ادیان الهی رو بلند کرده اند انگشت بر تعدد زوجات پیامبر خدا گذاشته اند و...

برا خودمم جالب بود در این مورد تحقیقی کنم و خالی از لطف ندیدم که چکیده ای از مطالعاتم رو هم خدمت دوستان عزیزم عرضه کنم لبخند :

( البته مجبور شدم دوبار تایپش کنم چون یه بار ساعت 4 صبح تایپش تموم شد ولی یه دفعه همش پریدناراحت)

سوالاتی که تو ذهنم بود:

پیامبر خدا چه تعداد همسر داشته اند و چرا این تعداد؟!!!

آیا بین اونها عدالت برقرار بوده و یا نه؟؟؟


یکی از ویژگی های رسول خدا این بوده که امکان اختیار کردن بیش از چهار همسر به صورت دائم رو داشته اند و این عدم محدودیت به مدت 10 سال بوده و پس از آن با نزول آیه 52 سوره احزاب ازدواج تازه برای آن حضرت تحریم شد

علت این آزادی ازدواج چه بوده؟!!!

پیامبر خدا (ص) در سن 25 سالگی با حضرت خدیجه که ایشان بنا به قول مشهور 40 سال (و بنا به قولی 28 ساله) ازدواج می کنند و تا سن 50 سالگی یعنی دهم بعثت (در دورانی که اعراب حد و مرزی برای ازدواج نداشته اند) فقط با آن بانوی بزرگ زیسته اند و تا هنگام درگذشت حضرت خدیجه (س) به هیچ عنوان ازدواج دیگری نداشته اند

اگر پیامبر خدا مردی (العیاذ بالله) شهوتران بوده اند به هیچ عنوان با زنی مسن تر از خود ازدواج نمی کردند و 25 سال آغازین زندگی زناشویی و شور جوانی را با او نمی گذرانیدند و یا همانند پادشاهان و سلاطین به جای زنان سالخورده و بیوه، باید به دختران و زنان زیبا و جوان بسیاری که افتخار می کردند پیغمبر اسلام آنان را بپذیرد اعتنا و توجهی می نمودند و خواسته آنان را قبول می کرد، در حالی که حضرت این گونه پیشنهاد را رد می کرد!!(1)


حال آنکه ازدواج های متعدد پیامبر خدا در 13 سال پایانی عمر شریفشان و پس از رحلت حضرت خدیجه بوده!( سالهای پایانی اقامت در مکه و دوران اقامت در مدینه ،یعنی بین 50 تا 63 سالگی )
به طور قطع آن ازدواج ها عوامل گوناگون دینی ، سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی داشت و برای حل مشکلات جاری بود زیرا سن 50 سالگی اقتضایی برای خوشگذرانی جنسی مرد ندارد
علاوه بر آن بسیاری از زنانی که پیامبر (ص) با آنان ازدواج کردند بیوه بودند جز یک نفر و اکثرا از جهت سنی بالا و حتی پیر بوده اند و برخی از آنان بارها با ناسازگاری و حسادت های زنانه ، پیامبر(ص) را می آزردند.(2)

معلوم است که این روش و این نوع ازدواج ، روش شهوترانان نیست!. با این محاسبه ، یک انسان محقق و دور اندیش ، نمی تواند برای آن حضرت ، انگیزه های شهوانی در نظر بگیرد ، چون ازدواج های متعدد ، هنگامی ناپسند است که بر محور امیال جنسی استوار باشد که درباره پیامبر اکرم(ص) چنین برداشتی ناصواب است.همچنین انسانهای شهوت ران و تنوع طلب معمولا از ازدواج های دائم شانه خالی می کنند و به کامرانی های گذرا و آنی می پردازند ، در حالی که در زندگی پیامبر ، چنین امری مشاهده نشد.

و دیگر اینکه پیامبر اکرم صریحاً زنان خویش را از هر زینت و تجملی نهی می کرد و آنها را بین طلاق و زهد در دنیا و ترک زینت و تجمل مخیر می ساخت، چنانچه در آیه 29 سوره احزاب این واقعیت منعکس شده است و روشن است که اصولاً روحیه انزجار از زینت و تحمل نمی تواند از خصوصیات روحی مرد حریصی باشد که تنها به آمیزش با زنان و ارتباط با آنان می اندیشد و جزء دوستی آنان فکر و برنامه ای ندارد.

****
علت ازدواج های پیامبر را در موارد ذیل می توان تحلیل کرد:


1.    اجرای حکم الهی و زدودن افکار غلط جاهلی ، مانند ازدواج با زینب دختر جهش
2.    تقویت جایگاه اجتماعی زنان آسیب دیده ، همچون زنان بیوه ، اسیر و رفع تلقی منفی عصر جاهلی در کم ارزش بودن یا بی ارزش جلوه دادن آن زنان(همه زنان پیامبر جز عایشه بیوه بوده اند.)
3.    دلجویی از زنان ، به دلیل آسیب هایی که آنان به خاطر پذیرش اسلام متحمل شدند، مانند ازدواج با ام حبیبه
4.    یک حرکت سیاسی و برقراری پیوند با قبایل و طوایف بزرگ عرب و جلب پشتیبانی آنان ، چون پیوند با عایشه
5.    محافظت و تامین زندگی بیوه زنان درمانده و فقیر و یتیمان به جای مانده ، مانند ازدواج با ام سلمه و زینب دختر خزیمه
6.    نشان دادن عظمت ، شکوه و قدرتمندی اسلام و مسلمین ، مانند ازدواج با صفیه
7.    حفظ آنان از خطر جانی ، مانند وصلت با سوده
8.    آزاد سازی اسیران و بردگان ، مانند ازدواج با جویریه


زنان پیامبر و علل اختصاصی ازدواج با آنان


الف ) سوده بنت زعمه: سوده زن باایمانی بود که با شوهرش به حبشه رفت و عنوان پرافتخار مهاجره را داشت، و در آن موقع که شوهرش را از دست داده بود، اگر به خانواده خود که هنوز کافر بودند باز می گشت، بدون تردید مورد اذیت و آزار و احیانا کشته شدن قرار گرفته و او را مجبور به بازگشت به کفر می نمودند، پیغمبر او را تزویج فرمود تا از هر گونه اذیت و آزاری محفوظ بماند . این ازدواج در گرایش قبیله وی( بنی عامر) به اسلام نیز موثر بود!
سوده اولین زن پیامبر بعد از ازدواج با خدیجه کبری بود و گویا پیامبر پس از ازدواج با سوده  تا سه سال با زن دیگری وصلت نکرد ، هرچند عایشه در این دوران به عقد پیامبر درآمد ، اما در مدینه به خانه حضرت آمد
.(3)


ب) رمله ( ام حبیبه): ام حبیبه نیز از زنان پیغمبر به شمار می آید که اسمش رمله، دختر ابوسفیان است، او قبلا زن عبدالله بن جحش بود، و زنی است که با شوهر خود در دومین هجرت به حبشه رفته بود، شوهرش در حبشه نصرانی شد و رمله نسبت به اسلام وفادار ماند، و در این موقع پدرش ابوسفیان از مخالفین سرسخت پیغمبر و همیشه مشغول دسته بندی علیه اسلام بود؛ ام حبیبه پس از فوت همسرش به دلیل ترس از آزار و اذیت های پدرش در آنجا ماندگار شد
پیامبر برای رهایی این زن بزرگ ، فردی را به حبشه فرستاد و ام حبیبه را به عقد خود درآورد و او را به مدینه فرا خواند و در پناه خویش حفظ فرمود (4)



ج) عایشه: او دختر ابوبکر بود و در اواخر سال دوم هجرت به خانه رسول الله آمد ، هر چند در ماههای پایانی پیش از هجرت به عقد درآمده بود. عایشه در میان همسران پیامبر برای بار نخست بود که ازدواج میکرد. دو مسئله ای که که در بین مردم مشهور است ، از نظر تاریخی ثابت نیست ، یکی 9 ساله بودن عایشه هنگام ازدواج و دیگری حسن جمال او! بسیاری از مورخان سن عایشه را هنگام ازدواج 17 و یا 18 سال ثبت کرده اند و از نظر کمالات و زیبایی نیز او را ضعیف شمرده اند.
ازدواج با عایشه یک حرکت سیاسی محسوب می شد ، چون پیامبر پس از درگذشت ابوطالب و خدیجه ، زیر فشار فراوان از طرف دشمنانی سرسخت چون ابولهب و ابوجهل بود و به شدت به حمایت قبایل مختلف دیگرنیاز داشت . ابوبکر نیز نفوذ قبیله ای بسیار داشت و نیز خودش از پیامبر تقاضای ازدواج با عایشه کرد ، از این رو رد این تقاضای او به مصلحت نبود زیرا محکم ترین رابطه در میان عرب جاهلی رابطه خویشاوندی بود و پیامبر برای شکستن اتحاد دشمنان و جلب حمایت قبایل به این کار اقدام نمود.(5)


د) ام سلمه: نامش هند و دختر ابی امیه حذیفة بن مغیره است، و او بعد از خدیجه کبری از بافضیلت ترین زنان پیغمبر محسوب می شود و پیغمبر او را در سال چهارم هجری تزویج فرمود ، قبل از آنکه زن پیغمبر شود، در خانه «عبدالله ابی سلمه» پسر عمه و برادر رضاعی پیغمبر بود، عبدالله نخستین کسی است که به حبشه مهاجرت کرده است. و ام السلمه نیز زنی با فضیلت و متدین و صاحب نظر بوده است. وقتی که شوهرش مرد، سن او زیاد بود و عهده دار سرپرستی چهار یتیم بود. غریبی و سرپرستی یتیمانش از انگیزه های ازدواج پیامبرخدا  با این زن بود.


ه) زینب بنت خزیمه: وی از زنان مومن و زن بخشنده ای بود و به فقرا و مساکین نیکی و مهربانی زیادی می نمود و به ام المساکین( مادر بی نوایان) معروف شده بود . شوهرش عبدالله بن جحش در جنگ احد کشته شد. او از یک طرف بی سرپرست گردید و از سوی دیگر دچار فقر شد. پیغمبر برای رسیدگی به او و حفظ شهرت او با وی ازدواج نمود


و) حفصه: او دختر عمر و همسر خنیس بن خذافه بود. همسرش در احد زخمی و بر اثر جراحت درگذشت. عمر قبلا پیشنهاد ازدواج دخترش را به ابوبکر و عمر داده بود و آنها امتناع کرده بودند ، امتناع آنان شاید به دلیل عدم برخورداری حفصه از زیبایی بود. پس از آن برای ازدواج به رسول خدا  اصرار کرد و ایشان پذیرفتند.(6)



ح) ماریه بن شمعون قبطی: مقوقس پادشاه اسکندریه ، او را برای پیامبر فرستاد و حضرت نیز با او ازدواج کرد. او مادر ابراهیم آخرین فرزند پیامبر بود که در سال هشتم هجرت ، در مدینه منوره بدنیا آمد و پس از یک سال و شش ماه و چند روز مرد.


ط) جویره بنت حارث: او دختر حارث بن ابی ضرار ، رئیس طایفه بنی مصطلق بود و در سال پنجم ، در غزوه مریسیع ، به همراه پدر و تعداد زیادی از افراد قبیله اش اسیر شدند. پیامبر جویره را آزاد کرد و به همسری انتخاب کرد و ممسلمانان گفتند: حال که این طایفه فامیل پیامبر ما شدند ، ما همه شان را آزاد می کنیم و بنی مصطلق هم که چنین دیدند ، همه مسلمان شدند.(7)



ی ) صفیه: او دختر رئیس قبیله بنی نضیر بود که پدرش در بنی قریظه کشته شد و شوهرش کنانة بن ربیع نیز در خیبر مرد و خودش هم اسیر شد. پیامبر خدا پس از آزادی وی در سال هفتم هجری به عقد خود در آورد  و به این ترتیب دختر رئیس یهود را از ذلت بردگی رها کرد.


ک) میمونه: او دختر حارث بن حزن بود و همسرش نیز مرده بود . پیامبر در سال هفتم هجری در بازگشت از عمره قضا با او ازدواج کرد و در سرف برای او سرپناهی ساخت.


عدالت پیامبر در برخورد با همسران

رسول خدا همواره در تقسیم (اوقات و حقوق همسرانش) به عدالت رفتار می کرد. به گفته عایشه:" رسم پیامبر بر این بود که هیچ یک از ما را بر دیگری ترجیح نمی داد و با همه به عدالت رفتار می کرد و کمتر روزی اتفاق می افتاد که به همه زنان خود سر نزند و احوال پرسی و تفقد نکند."
پیامبر اکرم حتی در بیماری که منجر به رحلت وی شد و توانایی حرکت نداشت ، عدالت را با کمال دقت اجرا می کرد . از این رو هر روز بسترش را از اتاقی به اتاق دیگر منتقل می کرد تا آن که یک روز همه را جمع کرد و اجازه خواست در اتاق یکی از آنان باشد و همه اجازه دادند.


اقرار و اعتراف چهره هایی از مشرق زمین در مورد پیامبر خدا(درود و سلام خدا بر او و خاندان پاکش باد)


الف) جان دیون پورت انگلیسی می گوید:

با اینکه در آن زمان ، زیاد زن گرفتن کار بدی نبود ولی با این حال ، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) تا پنجاه سالگی با یک زن زندگی کرد و تا خدیجه (س) زنده بود ، زن دیگری نگرفت. آیا ممکن است کسی شهوت ران باشد و هیچ مانعی هم برای زن گرفتن در کار نباشد ، با این حال ، با یک زن زندگی کند، آن هم با زنی که سن بالایی داشته باشد؟(8)

 


ب)توماس کارلایل می گوید:

  به رغم دشمنان ، حضرت محمد (صلی الله علیه و اله وسلم) هرگز شهوت پرست نبود و این تهمت بی انصافی است.(9)

 


ج) گیورگیو می گوید:

 محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) در سال 595 میلادی ازدواج کرد و زندگی خانوادگی او نمونه زهد ، تقوا و پاکی بود. او همانند ابراهیم ، نوح و یعقوب ، در محیطی ساده و بی آلایش زندگی می کرد.(10)

 


یکی از آخرین توصیه های پیامبر خدا در آستانه رحلت توصیه درباره مقام زن بود و در آخرین لحظات چنین فرمود:

"الله الله فی النساء فانهن عوان بین ایدیکم"

 

خدا را ، خدا را درباره زنان در نظر بگیرید، زیرا آنان عمرشان را در راه خدمت به شما سپری کرده اند.

*****

اللهم صل علی محمد و ال محمد و عجل فرجهم

 

منابع:

1.عبدالرحیم عقیقى بخشایشى، یک بحث تاریخى و تحلیلى درباره همسران رسول خدا(صلى الله علیه وآله)

*محمّدحسین کاشف الغطاء، الفردوس الاعلى، چ سوم، قم، مکتبة فیروزآبادى، 1402 ق، ص 79ـ83 (با ترجمه محتوایى و اندکى تلخیص.)

*عباس محمود العقاد، عبقریة محمّد، ترجمه اسدالله مبشرى، چ پنجم، تهران، امیرکبیر، 1361، ص 138.

*محمّدحسین هیکل، حیاة محمّد ترجمه ابوالقاسم پاینده، چ ششم، تهران، انتشارات على اکبر علمى، ص 443ـ444.

2ـ براى آگاهى بیشتر در این زمینه به تفسیر پنج آیه اوّل از سوره تحریم مراجعه شود.

3ـ سید محمدحسین طباطبائى، تفسیرالمیزان، ترجمه سید محمّدباقر موسوى همدانى، قم، انتشارات اسلامى، ج 4، ص 311.

4ـ ابن کثیر، البدایة و النهایة، بیروت، داراحیاء التراث العربى، ج 4، ص 163ـ165.

5ـ در این باره ر.ک: نقش عایشه در تاریخ اسلام و نقش عایشه در احادیث اسلام تألیف علّامه سید مرتضى عسکرى.
*ـ احمد عابدینى، پیشین، ص 85.
*ـ محمّدحسین هیکل، پیشین، ص 435.

6ـ حسام الدین الهندى، کنزالعمّال فى سنین الاقوال و الافعال، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1409 ق، ج 13، ص 697ـ698 / محمد احمد جادالمولى بک، پیشین، ص 273.

7.ابن الاثیر، الکامل فى التاریخ، چ چهارم، بیروت، داراحیاء التراث العربى، 1414 ق، ص 578 / ابن هشام، پیشین، ص 295.

8ـ جان دیون پورت، عذر تقصیر به پیشگاه محمّد و قرآن، ترجمه سید غلامرضا سعیدى، چ دوم، تهران، انتشارات محمدحسین اقبال و شرکاء، 1335ش، ص 137ـ138.

9ـ توماس کارلایل، الابطال (تاریخ حیات پیغمبر اسلام)، ترجمه ابو عبدالله زنجانى، چ سوم، تبریز، انتشارات کتابخانه سروش، 1315 ش، ص 71ـ72.

10.کنستان ویرژیل گئورگیو، محمّد پیغمبرى که از نو باید شناخت، ترجمه ذبیح الله منصورى، تهران، زرّین، 1376، ص 297.